การถ่ายทอดวิทยาการทดแทนสารเคมีในการกำจัดแมลงศัตรูผัก
แก่เกษตรกรผู้ปลูกผัก อ.จอมบึง จ.ราชบุรี
Transfer the Insecticide Replacing Technology in Vegetable Production
for Vegetable growers in Chombueng, Rajburi
ทุนโครงการวิจัยเพื่อการพัฒนาในสถาบันอุดมศึกษาและแก้ไขปัญหาเศรษฐกิจ สำนักงานปลัดทบวงมหาวิทยาลัย

ดร.อรพิน เกิดชูชื่น (หัวหน้าโครงการ)
Orapin Kerdchoechuen. (Lecturer)
คุณพิมลศักดิ์ สรวมนาม
คุณขนิษฐา พงษ์ปรีชา
อ.ณัฎฐา เลาหกุลจิตต์
Nutta Laohakunjit. (Lecturer)

ความสำคัญและที่มาของการวิจัย

ในช่วยระยะ 30 ปีที่ผ่านมา ตั้งแต่เริ่มมีการใช้แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ การเกษตรของประเทศไทยได้ถูกผลักดันเข้าสู่ระบบเกษตรกรรมแผนใหม่ ซึ่งเน้นเป้าหมายไปที่ระบบธุรกิจการค้า สนับสนุนการปลูกพืชเศรษฐกิจเชิงเดี่ยวเป็นหลัก มีการนำเอาเทคโนโลยีทางการเกษตรใหม่ๆ เข้ามาใช้แทนแรงงานคนและแรงงานสัตว์ อีกทั้งมีการนำเข้า ปุ๋ยเคมีและสารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืช เข้ามาใช้อย่างแพร่หลาย เพื่อเป้าหมายในการเพิ่มผลผลิตตอบสนองความต้องการของตลาด และเพิ่มรายได้จากการส่งออกสินค้าเกษตรนั้น แต่เป็นที่น่าเสียดายว่า ในขณะที่การพัฒนาการเกษตรดำเนินไปอย่างรวดเร็ว ภายใต้อิทธิพลของระบบการเกษตรแผนใหม่ ได้ก่อให้เกิดปัญหาความเสื่อมโทรมของทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดลล้อม ดังเช่น มีการสูญเสียพื้นที่ป่าไม้เป็นจำนวนมาก ซึ่งนำให้เกิดปัญหาฝนแล้ง น้ำท่วม แผ่นดินถล่ม เกิดปัญหาการเสื่อมโทรมของความอุดมสมบูรณ์ของดิน ปัญหาสารเคมีตกค้างในสิ่งแวดล้อม เกิดผลกระทบต่อระบบนิเวศและความหลากหลายของทรัพยากรพันธุกรรม และผลกระทบทางเศรษฐกิจต่อความอยู่รอดของเกษตรกรผู้ผลิต ปัญหาความยากจนและหนี้สิน ปัญหาความล้มเหลวของชุมชน และระบบวัฒนาธรรม รวมทั้งเกิดผลกระทบต่อสุขภาพอนามัยของเกษตรกร และของผู้บริโภค สำหรับปัญหาซึ่งเป็นผลมาจากระบบเกษตรกรรมในช่วงที่ผ่านมาสามารถจำแนกได้เป็น 3 หัวข้อใหญ่ๆ ดังนี้
  1. การเสื่อมโทรมและสูญเสียของทรัพยากรธรรมชาติ ได้แก่ ดิน การลดลงของปริมาณน้ำ สูญเสียป่าไม้ สูญเสียแหล่งพันธุกรรม สูญเสียแหล่งพลังงาน
  2. สารเคมีที่ใช้ในการเกษตรก่อให้เกิดมลพิษต่อสภาพแวดล้อม
  3. การเกษตรสมัยใหม่ทำลายระบบสังคมชนบท
ดั้งนั้น จึงเกิดแนวคิดในการพัฒนาระบบการเกษตรทางเลือก ที่มีการปรับรูปแบบการผลิตให้สอดคล้องและฟื้นฟูระบบนิเวศ ใช้ปัจจัยการผลิตต่ำ หลีกเลี่ยงหรือเลิกใช้สารเคมีทางการเกษตร ใช้เทคโนโลยีที่เหมาะสม และไม่ทำลายสิ่งแวดล้อม
มหาวิทยาลัยฯ ได้ศึกษาข้อมูลการใช้สารเคมีของเกษตรกรผู้ปลูกผักในพื้นที่อ.จอมบึง ราชบุรี และได้จัดทำแปลงทดสอบสารทดแทนสารเคมีกำจัดแมลงศัตรูพืชผักตระกูลกะหล่ำปลี ซึ่งเป็นพืชผักตระกูลที่มีการปลูกกันมาก รวมทั้งได้ออกแบบระบบการเกษตรที่ใช้สารทดแทนสารเคมีกำจัดแมลศัตรูพืชผักในพื้นที่ประกอบกับงานวิจัยสารสกัดจากธรรมชาติโดยเฉพาะ สารลิโมนอยด์ (limonoid) จากเมล็ดส้มเขียวหวานในการกำจัดศัตรูพืชผักอีกด้วย ดังนั้นการถ่ายทอดวิทยาการแก่เกษตรกรเป็นการเผยแพร่ความรู้ความเข้าใจ และเป็นแนวทางในการลดการใช้สารเคมี

วัตถุประสงค์ของโครงการ

  1. เพื่อถ่ายทอดความรู้ด้านวิทยาการสารทดแทนสารเคมีให้แก่เกษตรกรเป้าหมาย
  2. เพื่อให้เกษตรกรลดการใช้สารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืชในการผลิตพืชผัก
  3. เพื่อปลูกจิตสำนึกในการเกษตรแบบยั่งยืนแก่เกษตรกรเป้าหมาย
  4. เพื่อเป็นการอนุรักษ์ธรรมชาติ และเสริมสร้างศัตรูธรรมชาติของแมลงศัตรูพืชผัก

ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับจากการวิจัย

  1. เกษตรกรไม่ต่ำกว่า 100 รายมีความรู้ในการใช้สารทดแทนสารเคมีกำจัดแมลงศัตรูพืชผัก
  2. เกษตรกรไม่ต่ำกว่า 10 รายสามารถนำไปปฏิบัติและสามารถเป็นวิทยากรในท้องถิ่นแก่เกษตรกรรายอื่นๆ ได้
  3. เกษตรกรจะสามารถลดการใช้สารเคมีในการกำจัดศัตรูพืช
  4. สภาพแวดล้อมในธรรมชาติจะดีขึ้น
return research 41. topic

Revised: 14 August 2000