สรุปการบรรยายพิเศษเกี่ยวกับระบบปรับอากาศและการระบายอากาศในอาคาร
โดย รศ.ดร.ไพบูลย์ หังสพฤกษ์ ที่ปรึกษามหาวิทยาลัย

 
รศ.ดร.ไพบูลย์ หังสพฤกษ์ ที่ปรึกษามหาวิทยาลัย ได้บรรยายพิเศษเรื่องระบบปรับอากาศและการระบายอากาศในอาคารในที่ประชุมครั้งที่ 2/2550 อาจารย์บรรยายว่าเรื่องดังกล่าวเป็นเรื่องที่สำคัญ จะช่วยให้เกิดการประหยัด เช่น การติดตั้งระบบปรับอากาศในห้องสมุด ทำให้หนังสือไม่โดนฝุ่น ใช้งานได้นานขึ้น การสูญหายของหนังสือน้อยลงเพราะต้องปิดหน้าต่าง ประหยัดค่าใช้จ่ายในการทำความสะอาด ห้องสมุดไม่มีเสียงดัง จำนวนผู้ใช้บริการห้องสมุดเพิ่มมากขึ้น ถือเป็นการลงทุนที่เป็นประโยชน์ อย่างไรก็ดี หากระบบปรับอากาศมีการออกแบบการติดตั้งและการดูแลรักษาไม่ดี ไม่เป็นไปตามมาตรฐาน ก็อาจเป็นอันตรายได้ เช่น ในโรงภาพยนตร์ที่ติดตั้งเครื่องปรับอากาศแต่อากาศภายนอกเข้ามาไม่เพียงพอ ทำให้อากาศภายใน (ออกซิเจน) ถูกใช้ไปจนเกือบหมด หรือในห้องผ่าตัดใหญ่ๆ อากาศที่ผ่านเข้าเครื่องปรับอากาศแล้วต้องเอาออกให้หมด เพื่อไม่ให้เกิดการสะสมของยาสลบ

การปรับอากาศเพื่อความสุขสบายของคน (Comfort Conditions) ประกอบด้วย
1. การปรับอุณหภูมิที่เหมาะสม ประมาณ 24 - 26 องศาเซลเซียส
2. ความชื้นสัมพัทธ์พอดี ไม่ชื้นหรือแห้งจนเกินไป ประมาณ 50-60%
3. Air Movement อากาศต้องไม่นิ่ง มีการถ่ายเทความร้อน
4. การเอาอากาศข้างนอกเข้ามาในห้องให้เพียงพอและการนำออกไปที่เหมาะสม (Ventilation) เช่น ในโรงภาพยนตร์จะกำหนดไว้ประมาณ 35-40% ในสำนักงานทั่วไป อากาศภายในห้องต้องเป็น Positive Pressure ให้ Pressure ในห้องสูงกว่าภายนอก อากาศที่เข้ามาในห้องบางส่วนจะต้องให้ออกไปตามช่องว่างต่างๆ เช่น ตามขอบประตูหรือหน้าต่างได้ หรือถ้าจะติดตั้งเครื่องดูดอากาศก็ต้องให้น้อยกว่า Fresh air ที่เข้ามา
5. การควบคุมคุณภาพความสะอาดของอากาศด้วยการผ่านแผ่นกรอง (Air Filter) ที่มีขนาดเหมาะสมตามความจำเป็นของงานนั้นๆ ให้อากาศที่เข้ามาผ่านแผ่นกรองเพื่อกรองฝุ่นและกลิ่นต่างๆ ก่อนที่จะปล่อยเข้ามาในห้อง เพื่อให้อากาศในห้องสะอาด ไม่สะสมสิ่งสกปรกหรือเชื้อโรคในอากาศ
6. การควบคุมเสียงของเครื่องปรับอากาศ

ดังนั้น คุณภาพของอากาศภายในอาคารจึงขึ้นอยู่กับ
ก. ระบบของเครื่องปรับอากาศ ต้องมีการออกแบบติดตั้งและใช้งานอย่างถูกต้อง มีการดูแลรักษาทำความสะอาดเป็นประจำให้มีสภาพเหมือนตอนติดตั้งใหม่ๆ ทั้งตัวเครื่องปรับอากาศ ท่อลม ถาดน้ำทิ้ง ฯลฯ
ข. การสร้างอาคารต้องใช้วัสดุที่ปลอดภัย ปลอดใยหินหรือสารตะกั่ว การเลือกใช้สิ่งของในอาคาร เช่น การหลีกเลี่ยงไม่ใช้พรมเพราะเป็นที่สะสมของฝุ่นและเชื้อโรค
ค. ปัจจัยภายนอกที่ควบคุมไม่ได้ เช่น คนเป็นหวัดจามไม่ปิดปากปิดจมูก การนำไม้กวาดผ้าขี้ริ้วไปวางหรือตากไว้ในห้อง Air Handling Unit ซึ่งทำให้เชื้อโรคถูกดูดไปตามท่อลมแอร์และกระจายไปทั่วอาคาร

การติดตั้งและการใช้งานเครื่องปรับอากาศจึงเป็นเรื่องสำคัญที่สุด ควรพิจารณาการใช้งานที่ถูกต้องเพื่อการประหยัดพลังงาน เพิ่มผลผลิต และสุขภาพของคนส่วนใหญ่ นอกจากนี้ ควรจัดเจ้าหน้าที่บำรุงรักษาตรวจสอบดูแลเป็นประจำ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการสร้างจิตสำนึกในการใช้พลังงานของทุกคน


Copyright @2008 Designed & Developed by Research and Intellectual Property Promotion Center