การพัฒนากระบวนการย่อยสลายขนไก่ด้วยวิธีทางชีวภาพ (ระยะที่ 1-2)
Development on Feather Degradation by Microbiological Approach (Phase 1-2)


ดร.วรพจน์ สุนทรสุข
Worapot Suntornsuk. (Lecturer)
ภาควิชาจุลชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์
โทร. 470-8890,470-8887 โทรสาร. 427-8050, 470-8885

ความสำคัญและที่มาของการวิจัย

การเลี้ยงสัตว์ปีกโดยเฉพาะไก่เนื้อในประเทศไทยมีการพัฒนาขึ้นเป็นลำดับ จากการเลี้ยงในครัวเรือนไปเป็นการเลี้ยงเพื่ออุตสาหกรรม อุตสาหกรรมการเลี้ยงไก่เนื้อในประเทศมีแนวโน้มขยายตัวขึ้นทุกปี เนื่องจากการบริโภคภายในประเทศและการส่งออกไก่สดและเนื้อไก่แปรรูปมีปริมาณเพิ่มขึ้น สำนักเศรษฐกิจการเกษตรรายงานการเลี้ยงไก่เนื้อในปี 2540 มีปริมาณสูงถึง 700 ล้านตัว ขณะเดียวกันอุตสาหกรรมแปรรูปไก่ผลิตของเหลือทิ้งจากกระบวนการแปรรูป อาทิ เลือด เครื่องใน กระดูกไก่ และขนไก่ โดยเฉพาะขนไก่เหลือทิ้งคาดว่า มีมากถึงประมาณ 50,000 - 80,000 ตันต่อปี ขนไก่เหล่านี้ประกอบด้วยโปรตีนประมาณ 85 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งส่วนใหญ่เป็นโปรตีนโครงสร้างซับซ้อนประเภทเคราติน (keratin) โปรตีนประเภทนี้ย่อยสลายได้ยาก และหากสะสมในปริมาณมากอาจก่อมลภาวะต่อสิ่งแวดล้อม
เนื่องจากขนไก่ไม่สามารถย่อยสลายด้วยเอนไซม์ย่อยโปรตีนในร่างกายของมนุษย์และสัตว์ ดังนั้นการแปรรูปขนไก่มักทำโดยกระบวนการใช้ความร้อนและความดันสูง ประมาณ 130-150 องศาเซลเซียส และความดัน 30-50 ปอนด์ต่อตารางนิ้ว เป็นเวลา 0.5-2.5 ชั่วโมง เพื่อให้อยู่ในรูปของขนไก่ป่น (feather meal) เพื่อใช้เป็นอาหารสัตว์ทดแทนการนำเข้าวัตถุดิบสำหรับการผลิตอาหารสัตว์ อาทิ กากถั่วเหลืองและปลาป่น วัตถุดิบนี้มีราคาสูงขึ้นและต้องนำเข้าจากต่างประเทศในปริมาณมากทุกปี คิดเป็นมูลค่าประมาณ 12,500 ล้านบาทต่อปี อย่างไรก็ตามการผลิตขนไก่ป่นจากขนไก่ที่เหลือทิ้งในประเทศ โดยการอบด้วยไอน้ำภายใต้ความดันสูงเป็นวิธีที่สิ้นเปลืองพลังงาน และเสียค่าใช้จ่ายสูงในการติดตั้งเครื่องมือและอุปกรณ์ต่าง ๆ และที่สำคัญการใช้พลังงานสูงทำให้ขนไก่สูญเสียคุณค่าทางโภชนาการบางส่วน อาทิ กรดอะมิโนที่จำเป็นบางชนิด
ปัจจุบันวิธีทางชีวภาพโดยเฉพาะอย่างยิ่งการใช้จุลินทรีย์หรือเอนไซม์จากจุลินทรีย์เป็นวิธีการหนึ่งในการแปรรูปวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรให้มีประโยชน์และมีมูลค่าสูงขึ้น อาทิ การหมักฟางข้าวหรือหญ้าด้วยจุลินทรีย์ (silage) เพื่อใช้เป็นอาหารสัตว์ หรือการผลิตปุ๋ยชีวภาพจากการหมักวัสดุทางการเกษตร (composting) หรือการเพิ่มโปรตีนของเปลือกหรือกากมันสำปะหลังด้วยจุลินทรีย์เพื่อใช้เป็นอาหารสัตว์ เป็นต้น งานวิจัยนี้เป็นการใช้ประโยชน์จากขนไก่ เพื่อเป็นวัตถุดิบในการผลิตเอนไซม์ย่อยสลายขนไก่ และจะเป็นการพัฒนาการย่อยสลายขนไก่ด้วยจุลินทรีย์ในระดับห้องปฏิบัติการเพื่อให้ได้ข้อมูลที่สามารถใช้เป็นแนวคิดการผลิตอาหารสัตว์จากขนไก่ด้วยวิธีทางชีวภาพและเป็นการเพิ่มมูลค่าของขนไก่ รวมทั้งลดการนำเข้าแหล่งวัตถุดิบโปรตีนในการผลิตอาหารสัตว์

วัตถุประสงค์ของโครงการ

  1. เพื่อพัฒนากระบวนการย่อยสลายขนไก่ด้วยวิธีทางชีวภาพ
  2. เพื่อผลิตเอนไซม์ย่อยสลายขนไก่จากจุลินทรีย์
  3. เพื่อนำขนไก่มาพัฒนาเป็นวัตถุดิบในการผลิตเอนไซม์

ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับจากการวิจัย

  1. เป็นการพัฒนากระบวนการย่อยสลายขนไก่ด้วยจุลินทรีย์โดยใช้เทคโนโลยีในประเทศเพื่อนำไปใช้ในเชิงพาณิชย์
  2. เป็นการลดปริมาณขนไก่เหลือทิ้งจากอุตสาหกรรมแปรรูปไก่ซึ่งอาจก่อให้เกิดมลภาวะสิ่งแวดล้อม
  3. ข้อมูลที่ได้จากงานวิจัยนี้จะเป็นพื้นฐานในการพัฒนาเทคโนโลยี การผลิตอาหารสัตว์จากขนไก่ด้วยกระบวนการทางชีวภาพ
  4. เป็นการเพิ่มมูลค่าและคุณค่าทางโภชนาการของขนไก่ด้วยกระบวนการทางชีวภาพ
  5. ช่วยลดปริมาณการนำเข้าวัตถุดิบที่ใช้เป็นอาหารสัตว์จากต่างประเทศ
return plan2.1 topic

Revised: 21 January 2000
© 1999 by Research and Intellectual Property Promotion Center.