อิทธิพลของสารป้องกันความเครียดจากความร้อนสูง ต่อการเปลี่ยนแปลงทางสรีรวิทยาของส้มเขียวหวาน (ระยะที่ 1-2)
Effect of Protective Substances Against Heat Stress on Physiological Changes of Mandarin: Citrus reticulata Blanco (Phase 1-2)

ผศ.ดร.อรพิน เกิดชูชื่น  (หัวหน้าโครงการ)
Orapin Kerdchoechuen. (Asst. Prof.)
สายวิชาการจัดการทรัพยากรชีวภาพ คณะทรัพยากรชีวภาพและเทคโนโลยี
ดร.อภิรดี อุทัยรัตนกิจ*
Apiradee Uthairatanakij. (Lecturer)

หมายเหตุ * เปลี่ยนผู้ร่วมวิจัยในระยะที่ 2 คือ ดร.ณัฏฐา เลาหกุลจิตต์

ทุนหมวดเงินอุดหนุนประจำปี 2548 งบประมาณ 547,710 บาท
ทุนหมวดเงินอุดหนุนประจำปี 2549 งบประมาณ 372,630 บาท

ความสำคัญและที่มาของการวิจัย

ปัจจุบันปัญหาเรื่องโลกร้อน และการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศ นอกจากส่งผลให้อุณหภูมิของโลกสูงขึ้นแล้ว ยังมีผลต่อการผลิตพืชเกษตร ซึ่งทำให้การตอบสนองทางสรีรวิทยาของพืชผิดปกติ (physiological high temperature injury) (Parry, 1993) ซึ่งเกิดได้ทุกระยะการเจริญเติบโตของพืช ตั้งแต่ เมล็ดเริ่มงอก การออกดอกและติดผล และมีลักษณะอาการผิดปกติหลายประการ ได้แก่ ลำต้นและยอดอ่อนไหม้ หรือ necrotic lesions เกิดเป็นรอยที่ใบ และเกิดความผิดปกติของคลอโรฟิลล์ (chlorotic mottling) และที่สุดทำให้พืชตายได้ สำหรับสาเหตุที่อุณหภูมิสูงทำให้พืชเกิดการผิดปกตินั้น มาจากการหายใจที่เพิ่มขึ้น ในขณะที่การสังเคราะห์แสงลดลง ทำให้อาหารสะสมไม่เพียงพอ (Levitt, 1980) นอกจากนี้อุณหภูมิสูงยังมีผลต่อโปรตีน เอ็มไซม์ และเมมเบรนในพืชด้วย ซึ่งเอ็มไซม์แต่ละชนิดจะมีความจำเพาะและมีแอคติวิตี (activity) เมื่อมีอุณหภูมิเหมาะสม การเสื่อมสภาพและความผิดปกติของโปรตีนเกิดขึ้นเมื่ออุณหภูมิสูง (Blum และ Ebercon, 1981) เช่นเดียวกับเมมเบรนถ้าหมดภาพก็จะทำให้ activity ของ enzymes เปลี่ยนแปลง การผ่านเข้าออกของไอออนและน้ำ รวมทั้งสารละลายอินทรีย์ก็จะเกิดปัญหา ซึ่งอุณหภูมิที่สูง lipid ที่เป็นองค์ประกอบของเมมเบรนจะเปลี่ยนสภาพ ทำให้ความหนืดเปลี่ยนหรือทำให้มีลักษณะเป็นของไหล (fluid) มากขึ้น อย่างไรก็ตามมีรายงานว่าการใช้สารเคมีบางชนิดทำให้พืชเพิ่มความต้านทานต่ออุณหภูมิสูง และพืชนั้นมีสัดส่วนของ ไขมันอิ่มตัว: ไขมันไม่อิ่มตัวสูงขึ้น (increase ratio of saturated to unsaturated fatty acids) (Bjorkman และคณะ, 1980; Hale และ Orcutt, 1987)
อุณหภูมิที่สูงเกินไปในลักษณะที่เรียกว่า high temperature stress นอกจากมีอิทธิพลต่อปริมาณการสังเคราะห์แสง การคายน้ำ การหายใจ และมีผลต่อเมมเบรน โปรตีน เอ็มไซม์ ไขมัน แล้วยังส่งผลต่อการออกดอก ติดผล และคุณภาพของผลผลิตอีกด้วย (Levitt, 1980) มีงานทดลองใช้สารเคมีเพื่อให้พืชทนความร้อนได้สูงหลายๆชนิด เช่น NaCl, CaCl2 และน้ำตาล (Morre, 1970) ในปี 1999 ได้มีการนำสารเคลือบหรือฟิลม์มาใช้เพื่อให้เกิดการสะท้อนแสง ลดอุณหภูมิของพืชลง รวมทั้งลดความเครียดจากความร้อนลง (Glenn และคณะ, 2002; Jifon และ Syvertsen, 2003) mineral film เหล่านี้ได้แก่ kaolin clay และ calcium carbonate นอกจากจะไม่มีผลต่อการเปิดเปิดของปากใบแล้ว ยังสามารถลด osmotic potential ลงได้ (Nakono และ Uehara, 2002)
ส้มเขียวหวาน (Citrus reticulata Blanco) เป็นไม้ผลที่ตลาดต้องการมาก จังหวัดปทุมธานีเป็นแหล่งที่มีการผลิตส้มเขียวหวานมากที่สุดของไทย แต่ส้มเขียวหวานมักมีคุณภาพของผลผลิตต่ำ โดยเฉพาะการพัฒนาของสีผิวเปลือก เนื่องมาสภาพภูมิอากาศ ซึ่งการพัฒนาของ carotenoids เกิดได้ดีในสภาพภูมิประเทศที่มีความแตกต่างของอุณหภูมิกลางวันและกลางคืนสูงกว่า 10OC นกจากนี้สภาพอุณหภูมิสูงยังทำให้การสร้างและสะสมอาหารลดลง ทำให้รสชาติของส้มเขียวหวานที่ปลูกในแถบนี้ต่ำกว่าส้มเขียวหวานที่ปลูกในภาคเหนือ และภาคอีสานตอนบน (รวี เสรฐภักดี, 2543) ดังนั้นในการศึกษานี้จึงเป็นการศึกษาประสิทธิภาพของสารเคลือบใบบางชนิดต่อการคายน้ำ การสร้างและสะสมอาหารในใบ ปริมาณรงควัตถุ (pigments) การเปิดของปากใบ และคุณภาพของผลผลิตของส้มเขียวหวาน เพื่อใช้เป็นประโยชน์ในการประยุกต์ นำความรู้ไปแก้ไขปัญหา และไปใช้ในการปฏิบัติให้เกิดประโยชน์ต่อการวิจัยและพัฒนาส้มเขียวหวาน และไม้ผลชนิดอื่นของประเทศไทยต่อไป

วัตถุประสงค์ของโครงการ

เพื่อศึกษาอิทธิพลของสารชักนำที่มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงสรีรวิทยาของส้มเขียวหวานที่ปลูกในจังหวัดปทุมธานี

ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับจากการวิจัย

เป็นประโยชน์ในการประยุกต์ นำความรู้ไปแก้ไขปัญหา และไปใช้ในการปฏิบัติ รวมทั้งเป็นประโยชน์ทางวิชาการ ตรวจสอบ ยืนยันและขยายผลการวิจัย ทดสอบทฤษฎีและพัฒนาความรู้ในสาขาวิชาการ

return topic

Revised: 29 July 2004/13:43:10
© 2004 by Research and Intellectual Property Promotion Center.