บทบาทของนกในการฟื้นฟูป่าทางภาคเหนือของประเทศไทย
The Role of Birds in the Regenaration of Forest in Nothern Thailand
โครงการพัฒนาองค์ความรู้และศึกษานโยบายการจัดการทรัพยากรชีวภาพในประเทศไทย

จอร์จ แอนดริว เกล
George Andrew Gale. (Lecturer)
สายวิชาเทคโนโลยีหลังการเก็บเกี่ยว คณะทรัพยากรชีวภาพและเทคโนโลยี

ความสำคัญและที่มาของการวิจัย

การทำลายป่าเป็นปัญหาที่สำคัญมากสำหรับประเทศไทย เพราะนอกจากจะมีผลเสียต่อการพัฒนาชนบทอันเนื่องมาจากการสูญเสียแหล่งน้ำแล้ว ยังก่อให้เกิดการสูญเสียทรัพยากรชีวภาพที่ใช้เป็นอาหาร ยารักษาโรค หรือแหล่งของรายได้เสริม โครงการปลูกป่าได้เริ่มขึ้นในประเทศไทยเพื่อลดผลกระทบอันเนื่องมาจากกระบวนการทำลายป่า เนื่องจากการปลูกป่าเป็นขั้นตอนที่มีค่าใช้จ่ายสูงโครงการนี้จึงได้เสนอที่จะศึกษาบทบาทของนกที่สามารถกระจายเมล็ดพันธุ์พืชได้ตามธรรมชาติต่อการช่วยปลูกป่าในบริเวณที่ป่าถูกทำลาย ความรู้ที่จะได้เกี่ยวกับบทบาทของนกในกระบวนการทดแทนของพืชตามธรรมชาติจะสามารถนำไปใช้เพิ่มความรวดเร็วในการปลูกป่า และลดค่าใช้จ่ายลงได้
นกมีบทบาทในการกระจายเมล็ดพันธุ์พืชในป่าของประเทศไทยโดยเฉพาะในป่าชนิด evergeen forest โครงการนี้เสนอแผนการศึกษาในระยะ 3 ปี โดยได้เริ่มสร้างเสาไม้ไผ่สูงให้นกเกาะในป่าเสื่อมโทรมบริเวณอุทยานแห่งชาติดอยสุเทพ-ดอยปุย จังหวัดเชียงใหม่ และในบริเวณป่าข้างเคียงอีกหนึ่งแห่งแล้วเพื่อ 1) ทดสอบว่าเมล็ดของต้นไม้ป่าซึ่งถูกแพร่กระจายโดยนกสามารถงอกและเจริญเติบโตใต้เสาไม้ไผ่ที่สร้างให้นกเกาะได้ 2) ศึกษาผลของวัชพืชมีผลต่อการงอกของเมล็ดและการอยู่รอดของต้นอ่อนใต้เสาไม้ไผ่โดยทำการควบคุมปริมาณของวัชพืช ทั้งนี้เนื่องจากการศึกษาที่ผ่านมาได้แสดงถึงผลในทางลบของวัชพืชต่อการปลูกป่า 3) ศึกษาและเปรียบเทียบชนิดและจำนวนของเมล็ดพืชที่พบภายใต้เสาไม้ไผ่สำหรับนกเกาะซึ่งมีที่รองรับเมล็ดพืช เปรียบเทียบกับบริเวณที่ไม่มีเสาให้นกเกาะ (25% ของเสาไม้ไผ่ทั้งหมดจะมีที่รองรับเมล็ดพืชอยู่ภายใต้) 4) สำรวจชนิดและความถี่ของนกเพื่อศึกษาการใช้เสาไม้ไผ่โดยนกในสภาพธรรมชาติ 5) วัดปัจจัยทางภูมิประเทศเชิงปริมาณ เช่น ระยะห่างจากป่า พื้นที่ของป่าใกล้เคียง ระดับของผลกระทบจากคน และปัจจัยอื่นๆ ที่อาจมีอิทธิพลต่อการกระจายของเมล็ดพืชโดยนกและการเจริญของเมล็ด โดยใช้ Remote Sesing หรือ GIS (Geographical information System)

วัตถุประสงค์ของโครงการ

  1. To determine whether the recruitment and survival of bird-dispersed forest tree species can be significantly enhanced in deforested, early succesional fields, through the use of artificial bird perches and selective weeding.
  2. To assess which landscape factors may help or hinder recruitment of bird dispersed forest-tree species into deforested areas.
return research 41. topic

Revised: 22 May 2001/14:09:23